संत मुक्ताईच्या दर्शनासाठी चार राज्यांतून भाविकांची गर्दी; प्रवर्तन चौकासह मंदिर परिसरात वाहतूक कोंडी, पोलिसांच्या हस्तक्षेपाने परिस्थिती नियंत्रणात

. भक्तीचा महासागर, वाहतुकीचा महापेच! कामिका एकादशीला मुक्ताईनगरात लाखोंची गर्दी; बेशिस्त पार्किंगवर पोलिसांचा दणका

:संत मुक्ताईच्या दर्शनासाठी चार राज्यांतून भाविकांची गर्दी; प्रवर्तन चौकासह मंदिर परिसरात वाहतूक कोंडी, पोलिसांच्या हस्तक्षेपाने परिस्थिती नियंत्रणात

मुक्ताईनगर | प्रतिनिधी

कामिका एकादशीच्या पावन पर्वावर संत मुक्ताईच्या दर्शनासाठी विदर्भ, मराठवाडा, खान्देश तसेच मध्यप्रदेशातून आलेल्या लाखो भाविकांमुळे मुक्ताईनगर परिसर अक्षरशः ‘भक्तिसागरात’ न्हाऊन निघाला. पहाटेपासूनच मंदिर परिसरात भाविकांच्या रांगा लागल्या. टाळ-मृदुंगाचा गजर, वारकऱ्यांच्या दिंड्या, भगवे पताके आणि ‘मुक्ताई-मुक्ताई’च्या जयघोषाने संपूर्ण तीर्थक्षेत्र भक्तिमय झाले.मात्र, श्रद्धेच्या या महासागरासोबतच वाढती वाहनसंख्या, बेशिस्त पार्किंग आणि अपुऱ्या वाहतूक नियोजनाने प्रशासनासमोर मोठे आव्हान उभे केले. मंदिर परिसरातील तसेच प्रमुख रस्त्यांच्या दुतर्फा वाहने उभी राहिल्याने काही ठिकाणी वाहतुकीची कोंडी झाली. दर्शनासाठी आलेल्या महिला, ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले, वारकरी तसेच स्थानिक नागरिकांना याचा त्रास सहन करावा लागला.भाविकांची गर्दी वाढली अन् वाहतूक व्यवस्थेची परीक्षा सुरू झालीकामिका एकादशीच्या पार्श्वभूमीवर पोलिस प्रशासनाने बंदोबस्ताचे नियोजन केले होते. चार पोलीस अधिकारी आणि सुमारे ४० पोलीस कर्मचारी तैनात करण्यात आले होते. पोलीस निरीक्षक आशिष आडसूळ यांच्या नेतृत्वाखाली पोलिसांनी गर्दीचे नियमन तसेच वाहतूक सुरळीत ठेवण्यासाठी प्रयत्न केले.मात्र, एकाच वेळी मोठ्या संख्येने चारचाकी, दुचाकी, ऑटो रिक्षा आणि इतर वाहने शहरात दाखल झाल्याने वाहतुकीवर प्रचंड ताण आला. धार्मिक गर्दी असलेल्या भागात काही वाहनचालकांनी रस्त्यालगत किंवा वाहतुकीला अडथळा होईल अशा पद्धतीने वाहने उभी केल्याने समस्या अधिक गंभीर झाली.परिस्थिती हाताबाहेर जाण्यापूर्वी पोलिसांनी तसेच स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि कार्यकर्त्यांनी रस्त्यावर उतरून अडथळा ठरणारी वाहने बाजूला करण्यासाठी पुढाकार घेतला. त्यामुळे काही काळानंतर वाहतूक पुन्हा सुरळीत झाली.बेशिस्त पार्किंगवर पोलिसांची कठोर भूमिकाधार्मिक उत्सव असला तरी सार्वजनिक रस्ता हा कोणाच्याही वैयक्तिक पार्किंगसाठी नसतो, हा संदेश या कारवाईतून स्पष्ट झाला. गर्दीच्या भागात वाहन उभे करून वाहतुकीला अडथळा निर्माण करणाऱ्या वाहनधारकांविरोधात पोलिसांनी कारवाई केली.MH-04-GU-3127 क्रमांकाचे वाहन गर्दीच्या भागात अशा पद्धतीने उभे करण्यात आले होते की, त्याचा वाहतुकीला अडथळा निर्माण झाला. या प्रकरणी संबंधित वाहनधारकाविरुद्ध लागू कायदेशीर तरतुदींनुसार कारवाई करण्यात आली.ही कारवाई केवळ एका वाहनापुरती मर्यादित न राहता गर्दीच्या काळात वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या सर्व वाहनधारकांसाठी इशारा ठरण्याची गरज आहे.प्रवर्तन चौकात तीन तास चारचाकी; वाहतुकीचा खोळंबामुक्ताईनगर शहरातील प्रवर्तन चौकात एका चारचाकी वाहनामुळे वाहतुकीवर मोठा परिणाम झाला. संबंधित वाहन बराच काळ एकाच ठिकाणी उभे राहिल्याने आणि त्याचवेळी नवीन मंदिराकडून येणाऱ्या वाहनांची संख्या वाढल्याने चौकात वाहतुकीची कोंडी झाली.परिस्थितीची माहिती मिळताच पोलीस निरीक्षक आशिष आडसूळ आणि पोलिसांनी घटनास्थळी हस्तक्षेप केला. अडथळा ठरणारे वाहन हटवून वाहतूक सुरळीत करण्यात आली.गर्दीच्या दिवशी शहरातील प्रमुख चौकांवर स्वतंत्र वाहतूक पथक तैनात करण्याची आवश्यकता या घटनेने पुन्हा अधोरेखित केली आहे.केवळ बंदोबस्त पुरेसा नाही; कायमस्वरूपी वाहतूक आराखडा हवाकामिका एकादशी, आषाढी एकादशी, यात्रोत्सव अथवा संत मुक्ताईच्या विशेष धार्मिक कार्यक्रमांच्या काळात मुक्ताईनगरात मोठ्या प्रमाणावर भाविक दाखल होतात. त्यामुळे अशा दिवशी गर्दी होणार हे प्रशासनाला आधीच अपेक्षित असते.मग प्रश्न असा निर्माण होतो की, गर्दीचा अंदाज असताना वाहतूक व्यवस्थेचे पूर्वनियोजन का होऊ नये?प्रशासनाने केवळ पोलिसांचा बंदोबस्त वाढविण्यावर भर न देता पुढील उपाययोजना कायमस्वरूपी राबविणे आवश्यक आहे—मंदिर परिसरापासून स्वतंत्र वाहनतळ व्यवस्थागर्दीच्या दिवशी एकेरी वाहतूक व्यवस्थावाहनांसाठी स्वतंत्र प्रवेश व निर्गमन मार्गप्रमुख चौकांवर स्वतंत्र वाहतूक नियंत्रण पथकस्पष्ट आणि मोठ्या आकाराचे दिशादर्शक फलक‘नो पार्किंग’ क्षेत्राची प्रभावी अंमलबजावणीगरजेनुसार टोईंग वाहनाची व्यवस्थावाहतूक नियंत्रणासाठी स्वयंसेवकांची नियुक्ती सीसीटीव्हीच्या माध्यमातून गर्दी आणि वाहतुकीवर लक्षआपत्कालीन वाहनांसाठी स्वतंत्र मार्गया उपाययोजना झाल्यास भाविकांची गैरसोय कमी होण्याबरोबरच पोलिसांवरील अतिरिक्त ताणही कमी होऊ शकतो.गर्दीत महिलांच्या सुरक्षेलाही प्राधान्य आवश्यकधार्मिक स्थळी लाखोंची गर्दी होत असताना वाहतूक कोंडीबरोबरच चोरी, पाकीटमारी, महिलांच्या दागिन्यांची चोरी, हरवलेली मुले आणि गर्दीतील गैरप्रकार यांनाही प्रतिबंध करणे आवश्यक असते.त्यासाठी गर्दीच्या ठिकाणी साध्या वेशातील पोलीस, महिला पोलीस कर्मचारी, सीसीटीव्ही, प्रभावी उद्घोषणा व्यवस्था आणि हरवलेले व्यक्ती शोधण्यासाठी स्वतंत्र मदत कक्ष उभारण्याची आवश्यकता आहे.भाविकांची सुरक्षितता ही केवळ धार्मिक संस्थेची नव्हे, तर पोलीस, नगर प्रशासन आणि संबंधित सर्व यंत्रणांची सामूहिक जबाबदारी आहे.भक्तीबरोबर सामाजिक बांधिलकीचेही दर्शनकामिका एकादशीच्या निमित्ताने भक्तीबरोबरच सामाजिक बांधिलकीचे दर्शनही घडले. मुक्ताई मंदिराजवळ वारकरी व भाविकांसाठी योगराज कन्स्ट्रक्शनचे संचालक विनोद सोनवणे आणि प्रमोद सोनवणे यांच्या वतीने चहाचे वाटप करण्यात आले. सामाजिक कार्यकर्ते याच्याकढून फळ वाटप उपक्रमामुळे दिवसभर गर्दीत असलेल्या भाविकांना दिलासा मिळाला.भक्तीचा उत्सव शिस्तीनेच सुंदर होतो!संत मुक्ताईच्या दर्शनासाठी लाखो भाविक श्रद्धेने मुक्ताईनगरात दाखल झाले, ही या तीर्थक्षेत्राच्या धार्मिक महत्त्वाची साक्ष आहे. मात्र, भाविकांची संख्या वाढत असताना त्यानुसार वाहतूक, सुरक्षा आणि मूलभूत सुविधांचे नियोजन वाढणे तितकेच आवश्यक आहे.पोलिसांनी परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी केलेले प्रयत्न निश्चितच कौतुकास्पद आहेत. परंतु प्रत्येक मोठ्या धार्मिक सोहळ्याच्या वेळी पोलिसांना रस्त्यावर उतरून कोंडी सोडवावी लागणे ही कायमस्वरूपी उपाययोजना ठरू शकत नाही.गर्दी होणार हे माहीत असताना नियोजन करणे, वाहतूक नियम मोडणाऱ्यांवर तत्काळ कारवाई करणे आणि भाविकांसाठी सुरक्षित वाहतूक व्यवस्था उभी करणे हीच खरी प्रशासनिक कसोटी आहे.संपादकीय भाष्यमुक्ताईनगर हे केवळ धार्मिक श्रद्धेचे केंद्र नाही; ते हजारो-लाखो भाविकांच्या भावविश्वाशी जोडलेले तीर्थक्षेत्र आहे. त्यामुळे येथे येणाऱ्या प्रत्येक भाविकाला सुरक्षित, शिस्तबद्ध आणि सुलभ दर्शनाचा अधिकार मिळायला हवा.धार्मिक भावना आणि कायदा-सुव्यवस्था यांच्यात संघर्ष असण्याचे कारण नाही. उलट शिस्तबद्ध वाहतूक हीच भाविकांच्या श्रद्धेचा सन्मान आहे.रस्त्यावर वाहन उभे करून वाहतूक रोखणे, नो-पार्किंग नियम धुडकावणे किंवा गर्दीचा फायदा घेऊन वाहतुकीला अडथळा निर्माण करणे याला कोणत्याही परिस्थितीत धार्मिक कारणांचे संरक्षण देता येणार नाही. कायदा सर्वांसाठी समान असला पाहिजे.मुक्ताईनगरात यंदा पोलिसांनी वेळीच हस्तक्षेप करून परिस्थिती नियंत्रणात आणली; मात्र पुढील यात्रांसाठी प्रशासनाने आतापासूनच कायमस्वरूपी वाहतूक आराखडा, पार्किंग व्यवस्था आणि गर्दी व्यवस्थापनाचे नियोजन करणे गरजेचे आहे.भक्तीचा महासागर कायम वाहत राहावा; पण त्या भक्तिसागरात वाहतुकीचा महापेच निर्माण होऊ नये—हीच मुक्ताईनगरच्या प्रशासनासमोरची खरी जबाबदारी आहे.