माणूस चांगला असूनही नशिबाची साथ नसेल तर?; आयुष्याच्या वास्तवावर अंतर्मुख करणारा विचार

संपादकीय

“कोणी माझ्याबद्दल विचारलं तर एवढंच सांगा… तो माणूस मनाने खूप चांगला होता; पण नशिबाने त्याला कधी साथ दिली नाही…” हा विचार केवळ काही शब्दांचा संदेश नाही, तर आयुष्याच्या अनेक कटू वास्तवांना स्पर्श करणारी भावना आहे. एखाद्या व्यक्तीचे मूल्य त्याच्या यशापयशावर ठरवले जाते का, हा प्रश्न या विचारातून नकळत समोर येतो.

समाजात अनेक माणसे मनाने प्रामाणिक, संवेदनशील आणि मदतीची भावना असलेली असतात. इतरांच्या सुख-दुःखात धावून जाणे, आपली परिस्थिती बाजूला ठेवून दुसऱ्याला मदत करणे, नात्यांना जपणे—ही त्यांची खरी संपत्ती असते. मात्र परिस्थिती प्रतिकूल आली की त्याच व्यक्तीच्या चांगुलपणापेक्षा त्याच्या अपयशाची चर्चा अधिक होते. यश मिळाले तर कौतुक करणारे अनेक जण असतात; पण अडचणीच्या काळात खंबीरपणे सोबत उभे राहणारे मोजकेच असतात.

नशिबापेक्षा माणुसकी मोठी

आयुष्यात प्रत्येक गोष्ट आपल्या मनाप्रमाणे घडत नाही. मेहनत करूनही यश मिळत नाही, प्रामाणिकपणा असूनही गैरसमज निर्माण होतात आणि चांगले संबंध जपूनही कधी कधी माणूस एकटा पडतो. अशा वेळी “नशीब साथ देत नाही” असे म्हणणे सोपे असते. पण त्याहीपेक्षा महत्त्वाचे म्हणजे प्रतिकूल परिस्थितीत माणूस आपली मूल्ये किती जपतो.

यश हे व्यक्तीच्या कर्तृत्वाचे एक मोजमाप असू शकते; मात्र माणुसकीचे मोजमाप यशाने होत नाही. संकटातही दुसऱ्याच्या उपयोगी पडणारा, अपमान सहन करूनही चांगुलपणा न सोडणारा आणि परिस्थितीशी संघर्ष करणारा माणूस खऱ्या अर्थाने समृद्ध असतो.

साथ हवी असते ती चांगल्या काळात नव्हे, तर कठीण काळात

आपल्या आजूबाजूला अनेकदा असे दिसते की एखादी व्यक्ती यशाच्या शिखरावर असताना तिच्याभोवती गर्दी असते. मात्र परिस्थिती बदलली की तीच गर्दी विरळ होते. त्यामुळे नात्यांची खरी परीक्षा सुखात नसून अडचणीच्या काळात होते.

कुणाच्या आयुष्यातील अपयश पाहून त्याला कमी लेखण्याऐवजी त्याच्या संघर्षाची कहाणी समजून घेण्याची गरज आहे. कारण प्रत्येक हसऱ्या चेहऱ्यामागे एक न सांगितलेली लढाई असू शकते.

समाजाने दृष्टिकोन बदलण्याची गरज

“तो चांगला माणूस होता, पण त्याला नशिबाची साथ मिळाली नाही” अशी वेळ कोणावरही येऊ शकते. म्हणूनच व्यक्तीच्या परिस्थितीवर नव्हे, तर त्याच्या स्वभावावर आणि कृतीवर मूल्यांकन झाले पाहिजे.

आजच्या स्पर्धात्मक आणि वेगवान जीवनात माणसाने माणसाला समजून घेणे अधिक आवश्यक झाले आहे. कौतुक करण्यासाठी एखाद्याच्या यशाची वाट पाहण्याची गरज नाही. एखादा संघर्ष करत असेल, तर त्याला दोन आधाराचे शब्द देणेही मोठी मदत ठरू शकते.

शेवटी प्रश्न नशिबाने कोणाला किती दिले याचा नसून, माणसाने मिळालेल्या परिस्थितीत किती माणुसकी जपली याचा आहे. काळ बदलतो, परिस्थिती बदलते आणि नशीबही बदलू शकते; मात्र चांगुलपणाची किंमत कधीच कमी होत नाही. म्हणून एखाद्या व्यक्तीच्या अपयशाकडे पाहण्यापूर्वी त्याच्या संघर्षाकडे आणि त्याच्या मनातील माणुसकीकडे पाहणे गरजेचे आहे.