रात्री एक वाजताही डीजेचा दणदणाट; मुक्ताईनगरात नागरिक त्रस्त

रात्री एक वाजताही डीजेचा दणदणाट; मुक्ताईनगरकरांच्या शांत झोपेचा सवाल

मुक्ताईनगर | प्रतिनिधी

गणेश विसर्जनाच्या पार्श्वभूमीवर उत्सवाचा उत्साह शिगेला पोहोचला असतानाच मुक्ताईनगर शहरातील ध्वनिप्रदूषणाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. प्रवर्तन चौक परिसरात रात्री उशिरापर्यंत, अगदी रात्री एक वाजताही मोठ्या आवाजात डीजे सुरू असल्याच्या तक्रारी स्थानिक नागरिकांकडून होत आहेत. उत्सव साजरा करण्यास कोणाचाही विरोध नसला, तरी त्यासाठी नागरिकांच्या शांततेचा आणि आरोग्याचा बळी जाऊ नये, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

उत्सवाचा आनंद; पण नागरिकांची झोपमोड का?

गणेशोत्सव हा श्रद्धा, परंपरा आणि सामाजिक एकोप्याचा उत्सव आहे. मिरवणुका, ढोल-ताशे आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांतून उत्साह व्यक्त केला जातो. मात्र, उत्सवाच्या नावाखाली ध्वनिप्रदूषणाची मर्यादा ओलांडली गेली तर त्याचा थेट परिणाम परिसरातील नागरिकांवर होतो.

प्रवर्तन चौक परिसरातील नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, रात्री उशिरापर्यंत सुरू असलेल्या डीजेच्या मोठ्या आवाजामुळे घरांच्या खिडक्या-दारे हादरतात, कंपन जाणवतात आणि शांत झोप घेणे कठीण होते. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्तींना याचा अधिक त्रास होऊ शकतो.

नियम केवळ कागदावर नकोत

ध्वनिप्रदूषणासंदर्भात शासनाने निश्चित केलेले नियम आणि वेळेच्या मर्यादा पाळणे ही आयोजकांची तसेच संबंधित यंत्रणेची जबाबदारी आहे. उत्सवाच्या काळात नियम शिथिल झाल्याचा गैरसमज निर्माण होणे योग्य नाही.

गणेश मंडळांनीही उत्सवाचा आनंद कायम ठेवताना ध्वनीची तीव्रता, वेळेची मर्यादा आणि परिसरातील नागरिकांची गैरसोय यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. ‘उत्सव आपला, परिसरही आपलाच’ ही भावना ठेवून जबाबदारीने उत्सव साजरा केल्यास श्रद्धा आणि सामाजिक शांतता यांचा समतोल साधता येऊ शकतो.

प्रशासनाची भूमिका महत्त्वाची

मध्यरात्रीपर्यंत मोठ्या आवाजात डीजे सुरू असल्याच्या तक्रारी येत असतील, तर संबंधित यंत्रणेने त्याची वस्तुनिष्ठ पाहणी करणे आवश्यक आहे. आवाज निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक असल्याचे किंवा लागू असलेल्या वेळेच्या नियमांचे उल्लंघन होत असल्याचे आढळल्यास कायद्यानुसार योग्य ती कार्यवाही होणे अपेक्षित आहे.

नागरिकांनी तक्रार केल्यानंतरच कारवाई करण्याऐवजी संवेदनशील भागांमध्ये पोलिस प्रशासनाने आणि संबंधित अधिकाऱ्यांनी प्रतिबंधात्मक पद्धतीने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. त्यामुळे उत्सवातील आनंदही कायम राहील आणि नागरिकांच्या हक्कांचेही संरक्षण होईल.

उत्सवाची प्रतिष्ठा नागरिकांच्या शांततेतच

गणेश विसर्जनाचा उत्साह हा समाजाला जोडणारा असावा; त्रास देणारा नव्हे. श्रद्धेचा उत्सव साजरा करताना इतरांच्या शांततेचा अधिकारही तितकाच महत्त्वाचा आहे. त्यामुळे ‘गणपती विसर्जन करा, उत्साहाने करा; पण नागरिकांच्या आरोग्याची आणि शांततेची किंमत मोजून नव्हे’, अशी भूमिका नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे.

हायकोर्टाच्या निर्देशांची आता कसोटी

ध्वनिप्रदूषण रोखण्यासाठी मुंबई उच्च न्यायालयाने 2026 मध्ये उत्सव आणि मिरवणुकांसंदर्भात कठोर निर्देश दिल्याचे वृत्त आहे. सार्वजनिक उत्सवांसाठी लाऊडस्पीकरची परवानगी घेताना आयोजकांकडून ₹1 लाख सुरक्षा ठेव घेण्याचे आणि निर्धारित ध्वनीमर्यादेचे उल्लंघन झाल्यास ती जप्त करण्याचे निर्देश देण्यात आल्याचे वृत्तस्रोतांनी नमूद केले आहे.याच पार्श्वभूमीवर मुक्ताईनगरातील उत्सवांमध्ये या नियमांची अंमलबजावणी प्रत्यक्षात कितपत होते, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. नियम असणे आणि त्यांची काटेकोर अंमलबजावणी होणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत.

पोलीस प्रशासनाची जबाबदारीही महत्त्वाची

ध्वनिप्रदूषणाच्या तक्रारींकडे केवळ ‘उत्सवाचा भाग’ म्हणून पाहणे योग्य ठरणार नाही. न्यायालयानेही अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणांनी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना कराव्यात, केवळ तक्रार आल्यानंतर हालचाल करू नये, यावर भर दिला आहे.त्यामुळे प्रवर्तन चौक परिसरात शहरातील संवेदनशील भागांमध्ये पोलिसांनी रात्रीच्या वेळेत गस्त वाढवावी, ध्वनीची पातळी तपासावी आणि परवानगीच्या अटींचे पालन होत आहे की नाही, याची पाहणी करावी, अशी नागरिकांची अपेक्षा आहे.नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास डीजे चालक, आयोजक किंवा संबंधित जबाबदार व्यक्तींवर लागू कायद्यानुसार कारवाई होणे अपेक्षित आहे. नागपूरमध्येही पोलिस प्रशासनाने ध्वनीमर्यादा तपासण्यासाठी डेसिबल मीटरचा वापर करण्याबाबत स्पष्ट केले आहे.

आता प्रवर्तन चौक परिसरातील या तक्रारींची प्रशासन कितपत गांभीर्याने दखल घेते आणि ध्वनिप्रदूषणाच्या नियमांची अंमलबजावणी प्रत्यक्षात कशी होते, याकडे मुक्ताईनगरकरांचे लक्ष लागले आहे.