देऊळगाव राजा: छत्रपती शाहू महाराज न.प. प्राथमिक शाळा क्र. २ मध्ये ‘बैलपोळा’ सण उत्साहात साजरा; चिमुकल्यांनी साकारली बळीराजाची वेशभूषा
स्टार भारत लाईव्ह एक्सप्रेस
प्रतिनिधी – शंकर शिवरकर
देऊळगाव राजा :भारतीय कृषी संस्कृतीचा पाया असलेल्या बळीराजाच्या अखंड कष्टाचा सन्मान करण्यासाठी आणि मुक्या जनावरांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी छत्रपती शाहू महाराज नगरपरिषद प्राथमिक शाळा क्र. २ मध्ये ‘बैलपोळा’ सण अत्यंत उत्साही, पारंपरिक आणि मंगलमय वातावरणात साजरा करण्यात आला. शालेय जीवनापासूनच विद्यार्थ्यांना आपल्या समृद्ध ग्रामीण संस्कृतीची ओळख व्हावी, श्रमसंस्कृतीचे मोल कळावे आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैलीचा अंगीकार करता यावा, या उदात्त हेतूने या विशेष उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते.
मातीच्या सर्जा-राजांची विधिवत पूजा
सकाळच्या सत्रात शाळेचे प्रांगण कृषी संस्कृतीच्या विविध रंगांनी सजले होते. विद्यार्थ्यांनी पर्यावरणपूरक शाडूच्या मातीपासून स्वतःच्या हातांनी घडवलेले आणि नैसर्गिक रंगांनी सुशोभित केलेले मातीचे बैल शाळेत आणले होते. बाशिंग, मोरकी, घुंगरू माळा, झूल आणि शिंगांना लावलेले विविध रंग यामुळे हे मातीचे बैल अत्यंत आकर्षक दिसत होते.
शाळेच्या प्रांगणात उभारलेल्या विशेष मंचावर या मातीच्या बैलांची विधिवत स्थापना करण्यात आली. पारंपरिक रीतीरिवाजांनुसार:
हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुलांचा हार अर्पण करून बैलांचे पूजन करण्यात आले.
गोडधोडाचा नैवेद्य दाखवून सर्व विद्यार्थ्यांनी हात जोडून कृतज्ञता व्यक्त केली.
’आला आला बळीराजाचा सण आला’ अशा घोषणांनी परिसर दुमदुमून गेला.
शेतकऱ्यांच्या वेशभूषेत अवतरले बालसखा
या सोहळ्याचे मुख्य आकर्षण म्हणजे प्राथमिक वर्गातील चिमुकल्यांनी साकारलेली ‘बळीराजा’ व ‘शेतकरी महिलांची’ वेशभूषा. अनेक विद्यार्थ्यांनी डोक्यावर जरीकाठ फेटा किंवा पागोटे, अंगात पांढरा सदरा, खांद्यावर घोंगडी आणि धोतर परिधान करून हातात काठी घेत शेतकऱ्याचा थाट प्रत्यक्षात उतरवला. तर काही विद्यार्थिनींनी पारंपरिक नऊवारी साडी आणि आभूषणांमध्ये सजून ग्रामीण गृहिणींचे रूप साकारले. या वेशभूषेमुळे संपूर्ण शाळा परिसर एका छोट्या खेड्यातील जत्रेसारखा भासत होता.
श्रमसंस्कृती आणि प्राणिदयेचे मार्गदर्शन
कार्यक्रमादरम्यान शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना पोळा सणाची ऐतिहासिक व सामाजिक पार्श्वभूमी उलगडून सांगितली. आधुनिक युगात शेतीचे यांत्रिकीकरण वेगाने होत असले, तरी भारतीय शेतीच्या केंद्रस्थानी बैलांचे असलेले ऐतिहासिक योगदान, त्यांचे कष्ट आणि प्राण्यांप्रती दयाभाव ठेवण्याचे नैतिक मूल्य यावर शिक्षकांनी भर दिला.
उपक्रमातील प्रमुख मुद्दे:
कृषी जाणीव: शेतातील नांगरणीपासून धान्याच्या मळणीपर्यंत वर्षभर राबणाऱ्या सर्जा-राजाच्या कष्टांची जाणीव करून देण्यात आली.
पर्यावरणपूरक संदेश: प्लॅस्टिक किंवा रासायनिक वस्तूंचा वापर न करता माती व नैसर्गिक साहित्याचा वापर करून सण साजरा करण्याचा आदर्श घालून देण्यात आला.
सर्जनशीलता विकास: मातीकाम आणि रंगकामाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमधील कलागुणांना वाव मिळाला.
विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांचे, उत्साहाचे आणि कल्पकतेचे शाळेतील सर्व शिक्षकवृंद, मुख्याध्यापक आणि उपस्थित पालकांनी मनःपूर्वक कौतुक केले. पारंपरिक संस्कृती, संस्कार आणि शिक्षणाचा अनोखा संगम घडवून आणणाऱ्या या उपक्रमाची सांगता विद्यार्थ्यांना पारंपरिक खाऊ वाटप करून व पोळ्याच्या शुभेच्छा देऊन करण्यात आली
