“एक हात सोन्याचा… दुसरा संघर्षाचा; तरीही मैत्रीचा सेतू अभंग!”

स्टार भारत लाईव्ह एक्सप्रेस प्रतिनिधी

मुक्त विचार | सामाजिक वास्तवाचा आरसाआजच्या भौतिकतावादी आणि स्वार्थी जगात नातीसुद्धा पैशाच्या काट्यावर तोलली जात असताना, दोन परस्परविरोधी टोकांवर उभ्या असलेल्या व्यक्तींमधील मैत्री समाजाला नवा विचार देणारी ठरते. एका बाजूला संपन्नता, वारसा, प्रतिष्ठा आणि सामाजिक विस्तार लाभलेले राहुल सिद्धिविनायक बोंद्रे; तर दुसऱ्या बाजूला सातपुड्याच्या दुर्गम भागातील विदारक गरिबीत आयुष्य कंठणारा भिलसिंग रामदास सोलंकी.ही कथा केवळ दोन मित्रांची नाही, तर भारतीय समाजातील दोन टोकांच्या वास्तवाची आहे. एका हातात वैभवाचा इतिहास, तर दुसऱ्या हातात अन्याय, उपेक्षा आणि संघर्षाच्या जखमा. पण या दोन्ही हातांना जोडणारा धागा म्हणजे मानवता, आत्मीयता आणि निखळ मैत्री.भिलसिंग सोलंकी यांची कहाणी व्यवस्थेच्या क्रूरतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारी आहे. निष्पाप असूनही परिस्थितीच्या भोवऱ्यात अडकून तारुण्याचा मोठा काळ तुरुंगात गेला. न्याय व्यवस्थेतील त्रुटी, आदिवासी समाजाची असहाय्यता आणि प्रशासनाची उदासीनता या सर्व गोष्टी त्यांच्या आयुष्यातील वेदनेत भर घालत गेल्या. तरीही त्यांच्या मनातील निरागसता, स्वाभिमान आणि लोभविरहित जीवन जगण्याची वृत्ती आजही जिवंत आहे.दुसरीकडे राहुल बोंद्रे यांचे व्यक्तिमत्त्व संपन्नतेसोबत सामाजिक संवेदनशीलतेचे उदाहरण ठरते. श्रीमंती असूनही जमिनीवर राहण्याची वृत्ती आणि सर्वसामान्यांशी जपलेले आत्मीय नाते ही बाब विशेष ठरते.जळगाव जामोद येथे झालेल्या शिवसन्मान अन्नदाता संघर्ष पदयात्रेत घडलेला प्रसंग या मैत्रीचे प्रतीक ठरतो. “तेरा हाथ पकड़ के ही जीवनभर चलना है…” या भिलसिंग यांच्या शब्दांतून केवळ मित्रावरील विश्वास नव्हे, तर संघर्षात साथ देणाऱ्या हाताची किंमत व्यक्त होते.लेखकाने त्या क्षणी दोन्ही मित्रांचे हात हातात घेत केलेले भाष्य सामाजिक विषमतेचे जिवंत चित्र उभे करते. एक हात असा, ज्याने आयुष्यभर ‘लिहून घेण्याची’ परंपरा पाहिली; आणि दुसरा असा, ज्याच्याकडे ‘लिहून देण्यासाठी’ काहीच उरले नाही. तरीही दोघेही समान आत्मीयतेने एकत्र उभे राहतात, हीच खरी मानवतेची ताकद आहे.ही घटना समाजाला सांगते की, खरी श्रीमंती संपत्तीत नसते, तर नात्यांच्या प्रामाणिकपणात असते. संघर्ष करणाऱ्यांच्या सोबत उभे राहणे, उपेक्षितांना माणूस म्हणून सन्मान देणे आणि सामाजिक दरी ओलांडून आत्मीयतेने जगणे — हाच खऱ्या लोकशाहीचा आत्मा आहे.आजच्या काळात “राजा आणि रंक” यांच्यातील ही मैत्री समाजासाठी प्रेरणादायी संदेश ठरते. कारण शेवटी माणसाला मोठं बनवते ती त्याची संपत्ती नव्हे, तर त्याची संवेदनशीलता.जय जगत!