निष्ठावंत घोडे आणि गद्दारांची शर्यत : महाराष्ट्राच्या राजकारणातील आजचे वास्तव

संपादकीय विशेष

“निष्ठावंत घोडे, गद्दारांच्या शर्यतीत दिसत नसतात…” या एका ओळीत आजच्या महाराष्ट्राच्या राजकारणाचे वास्तव दडलेले दिसते. राजकारणात निष्ठा, विचारधारा आणि जनसेवा यांना एकेकाळी सर्वोच्च स्थान होते. पक्षासाठी आयुष्य झोकून देणारे कार्यकर्ते आणि नेते हे राजकारणाचे खरे आधारस्तंभ मानले जात होते. मात्र आजच्या बदलत्या राजकीय परिस्थितीत निष्ठेपेक्षा सत्तेची समीकरणे आणि स्वार्थाची गणिते अधिक महत्त्वाची ठरत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे.

महाराष्ट्राच्या राजकारणात गेल्या काही वर्षांत अनेक मोठे राजकीय भूकंप पाहायला मिळाले. निवडणुकांपूर्वी एका विचारधारेची भाषा करणारे नेते सत्तेच्या समीकरणांसाठी अचानक दुसऱ्या बाजूला जाताना दिसले. जनतेसमोर दिलेली आश्वासने, पक्षाशी असलेली बांधिलकी आणि कार्यकर्त्यांचा विश्वास यांना अनेकदा दुय्यम स्थान मिळाले. त्यामुळे “गद्दार” आणि “निष्ठावंत” या शब्दांवरून राजकीय वाद निर्माण झाले.

राजकीय शर्यतीत सध्या पुढे धावणारे अनेक चेहरे सत्तेच्या रथावर स्वार झालेले दिसतात. माध्यमांमध्ये त्यांची चर्चा होते, त्यांना पदे मिळतात आणि त्यांचे राजकीय वजन वाढते. परंतु पक्षाशी, विचारांशी आणि जनतेशी निष्ठा जपणारे अनेक कार्यकर्ते आणि नेते मात्र प्रकाशझोतात येत नाहीत. ते शांतपणे आपल्या तत्त्वांवर ठाम राहतात. त्यामुळेच “निष्ठावंत घोडे शर्यतीत दिसत नाहीत” ही भावना अनेकांच्या मनात घर करत आहे.

खरे तर निष्ठा ही तात्पुरत्या फायद्यांपेक्षा मोठी असते. सत्तेची समीकरणे बदलतात, पदे येतात-जातात; पण विचारांशी आणि जनतेशी असलेली बांधिलकी कायम राहते. इतिहास साक्षी आहे की, तात्कालिक राजकीय फायद्यासाठी घेतलेले निर्णय काही काळ यशस्वी ठरू शकतात, परंतु दीर्घकालीन राजकीय वारसा निष्ठावंत नेत्यांचाच टिकून राहतो.

महाराष्ट्राची राजकीय परंपरा ही तत्त्वनिष्ठ नेतृत्वाची राहिली आहे. यशवंतराव चव्हाणांपासून ते अनेक ज्येष्ठ नेत्यांनी विचार आणि विकास यांना प्राधान्य दिले. आजच्या राजकारणातही जनतेची अपेक्षा हीच आहे की, नेत्यांनी पक्षांतरांच्या आणि सत्तासंघर्षांच्या राजकारणापेक्षा लोकहिताला अग्रक्रम द्यावा.

आज महाराष्ट्रात सुरू असलेल्या राजकीय रस्सीखेचीत कोण जिंकणार आणि कोण हरणार हे भविष्यात ठरेल. मात्र एक गोष्ट निश्चित आहे—जनता सर्व पाहत आहे. सत्ता मिळविण्यासाठी केलेल्या तडजोडी आणि निष्ठा जपण्यासाठी केलेला संघर्ष यांचा हिशेब मतदार योग्य वेळी करतो. त्यामुळे राजकारणातील खरी शर्यत पदांची नसून विश्वासाची आहे. आणि या शर्यतीत शेवटी विजय निष्ठेचाच होतो.

— संपादकीय