जिजाऊ जन्मोत्सव आणि सिंदखेड राजाला जागतिक ओळख द्या!प्रदीप बिल्होरे पाटील

राष्ट्रमाता जिजाऊंचे कर्तृत्व-मातृत्व जगासमोर आणा; सिंदखेड राजाच्या मातीत दडलेला इतिहास उजेडात आणण्याची मागणी

स्टार भारत लाईव्ह एक्सप्रेस

प्रतिनिधी – शंकर शिवरकर

देऊळगाव राजा : राष्ट्रमाता राजमाता जिजाऊ मासाहेबांचे कर्तृत्व, मातृत्व आणि दूरदृष्टी ही केवळ महाराष्ट्राची नव्हे, तर संपूर्ण देशाची प्रेरणादायी ऐतिहासिक ठेव आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या रूपाने स्वराज्याचा विचार घडविणाऱ्या जिजाऊंच्या जन्मभूमीला तिच्या ऐतिहासिक वैभवाला साजेशी जागतिक ओळख मिळाली पाहिजे. जिजाऊ जन्मोत्सवाला महाराष्ट्र शासनाचा अधिकृत राज्यस्तरीय सोहळ्याचा दर्जा देतानाच सिंदखेड राजाला जागतिक ऐतिहासिक व सांस्कृतिक पर्यटनस्थळ म्हणून विकसित करण्यासाठी व्यापक कृती आराखडा शासनाने हाती घ्यावा.
जिजाऊ म्हणजे केवळ एका महान व्यक्तिमत्त्वाची माता नव्हे; त्या स्वराज्याची प्रेरणाशक्ती, संस्कारांची शाळा आणि राष्ट्रनिर्मितीच्या विचाराची मूर्तिमंत प्रेरणा आहेत. त्यांच्या विचारांचा प्रकाश घराघरांत आणि मनामनांत पोहोचला, तर नव्या पिढीला इतिहास केवळ पाठ्यपुस्तकात न राहता जगण्याची दिशा देऊ शकतो. त्यामुळे जिजाऊंचे कर्तृत्व आणि मातृत्व महाराष्ट्रापुरते मर्यादित न ठेवता देश-विदेशातील पिढ्यांपर्यंत पोहोचविण्याची गरज आहे.
यासाठी १२ जानेवारीचा जिजाऊ जन्मोत्सव महाराष्ट्र शासनाच्या वतीने अधिकृतपणे भव्य राज्यस्तरीय सोहळा म्हणून साजरा करावा. मुख्यमंत्री सपत्नीक सिंदखेड राजात उपस्थित राहून राजमाता जिजाऊंचे पूजन करावे. या ऐतिहासिक सोहळ्यासाठी भारताचे राष्ट्रपती आणि पंतप्रधान यांना महाराष्ट्र शासनाने आमंत्रित करावे.
१२ जानेवारीला सिंदखेड राजात देशभरातून येणाऱ्या जिजाऊ भक्तांसाठी पंढरपूरच्या यात्रेच्या धर्तीवर नियोजनबद्ध सुविधा उपलब्ध करून द्याव्यात. वाहतूक, पार्किंग, निवास, पिण्याचे पाणी, स्वच्छता, आरोग्यसेवा, सुरक्षा, शौचालये, माहिती केंद्रे तसेच भाविकांसाठी आवश्यक मूलभूत सुविधा कायमस्वरूपी विकसित कराव्यात.
सिंदखेड राजाची ऐतिहासिक भूमी आजही अनेक अनुत्तरित प्रश्न आणि इतिहासाच्या खाणाखुणा आपल्या कुशीत जपून आहे. या परिसरातील संभाव्य पुरातत्त्वीय अवशेषांचा शास्त्रीय पद्धतीने सर्वंकष सर्वेक्षण व उत्खनन करून दडलेला इतिहास उजेडात आणावा. इतिहास केवळ सांगितला जाऊ नये, तर तो पुराव्यांसह शोधला, जतन केला आणि जगासमोर मांडला गेला पाहिजे.
यासाठी सिंदखेड राजात ‘राजमाता जिजाऊ ऐतिहासिक संशोधन केंद्र’ स्थापन करून जिजाऊ, भोसले घराणे, छत्रपती शिवाजी महाराज आणि स्वराज्याशी संबंधित ऐतिहासिक कागदपत्रे, संदर्भ, साहित्य, लोकपरंपरा व उपलब्ध पुरावे यांचे संकलन, संवर्धन, डिजिटायझेशन आणि शास्त्रीय संशोधन करावे. आधुनिक संग्रहालय व डिजिटल गॅलरी उभारून हा इतिहास देश-विदेशातील पर्यटक आणि संशोधकांसाठी खुला करावा.
राजमाता जिजाऊंचे चरित्र, विचार, नेतृत्व, कर्तृत्व आणि स्वराज्यनिर्मितीतील योगदान शालेय तसेच उच्च शिक्षणाच्या अभ्यासक्रमात अधिक प्रभावीपणे समाविष्ट करावे. ‘जिजाऊ–शिवस्वराज्य ऐतिहासिक पर्यटन सर्किट’ विकसित करून सिंदखेड राजा आणि शिवस्वराज्याच्या इतिहासाशी जोडलेली महत्त्वाची ठिकाणे एका व्यापक पर्यटन संकल्पनेत आणावीत.
सिंदखेड राजा हे केवळ एक शहर किंवा पर्यटनस्थळ नाही; ही स्वराज्याच्या संस्कारांची भूमी आहे. या भूमीची ओळख महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून जगाच्या नकाशावर पोहोचली पाहिजे. जिजाऊंच्या जन्मभूमीवर उभे राहून जगाला त्यांच्या कर्तृत्वाची आणि मातृत्वाची ओळख करून देणे, ही आजच्या पिढीची ऐतिहासिक जबाबदारी आहे.
१९९५ पासून राजमाता जिजाऊ आणि सिंदखेड राजाच्या ऐतिहासिक वारशाच्या संवर्धन व विकासासाठी सातत्याने कार्यरत राहून आंदोलने, जनजागृती आणि शासनदरबारी पाठपुरावा करणारे, १२ जानेवारी १९९५ रोजी सिंदखेड राजात झालेल्या पहिल्या जिजाऊ जन्मोत्सवाचे आयोजक, ‘जिजाऊ विचारनायक’ तथा मातृ तीर्थ फाउंडेशनचे संस्थापक-अध्यक्ष प्रदीप बिल्होरे पाटील यांनी या मागण्या केल्या आहेत.
जिजाऊंचा इतिहास हा केवळ भूतकाळ नाही; तो भविष्य घडविण्याची प्रेरणा आहे. सिंदखेड राजाची माती केवळ इतिहास जपणारी नव्हे, तर इतिहास घडविणारी भूमी आहे. या भूमीचा सन्मान आणि जिजाऊंच्या विचारांचा जागर आता महाराष्ट्राच्या पलीकडे, देशाच्या पलीकडे आणि जगभरात पोहोचला पाहिजे.