मोहन भागवतांच्या हिंदू-मुस्लीम ऐक्याच्या विधानावर ओवैसींचा पलटवार; संघाच्या विचारसरणीवर उपस्थित केले सवाल

भागवतांच्या ऐक्याच्या संदेशाला ओवैसींचा वैचारिक पलटवार; संघाच्या भूमिकेवर उपस्थित केले प्रश्न न्यू यॉर्क मधील मोहन भागवतांच्या वक्तव्यानंतर राजकीय आणि वैचारिक चर्चेला उधाणन्यूयॉर्क येथे झालेल्या ‘वन वर्ल्ड, वन ह्युमॅनिटी’ या धर्मगुरूंच्या परिषदेत राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी हिंदू-मुस्लीम ऐक्य आणि हिंदुत्वाच्या व्यापक भूमिकेबाबत केलेल्या विधानामुळे देशातील राजकीय वर्तुळात नवी चर्चा सुरू झाली आहे. “भारतात एकही मुस्लीम नको, असे एखाद्या हिंदूला वाटत असेल, तर तो स्वतः हिंदू नाही,” असे भागवत यांनी स्पष्ट केले. त्यांच्या या भूमिकेनंतर एमआयएमचे प्रमुख असदुद्दीन ओवैसी यांनी संघाच्या विचारसरणीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत जोरदार पलटवार केला आहे.भागवत यांनी आपल्या भाषणात २०१८ मध्ये मुस्लिम समाजातील काही व्यक्तींशी झालेल्या संवादाचा संदर्भ दिला. हिंदू संघटना आणि हिंदू राष्ट्राची भूमिका मांडताना मुस्लिम समाजाचे स्थान काय, असा प्रश्न त्यांना विचारण्यात आला होता. त्यावर “ते हिंदुत्व नाही,” असे आपण उत्तर दिल्याचे भागवत यांनी सांगितले.भागवतांच्या मते, हिंदुत्वाचा आधार सर्वांना समान प्रतिष्ठा देण्यावर आहे. प्रत्येक व्यक्तीचा मार्ग वेगळा असला तरी अंतिम ध्येय एकच असू शकते आणि त्यामुळे धर्माच्या आधारावर भारतीय समाजात भेदभाव असू नये, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.मात्र, भागवतांच्या या विधानावर ओवैसी यांनी ‘एक्स’वरील पोस्टद्वारे प्रतिक्रिया व्यक्त केली. हिंदू-मुस्लीम ऐक्याची भाषा करणे ही संघाच्या कार्यपद्धतीतील जुनी भूमिका असल्याचा आरोप त्यांनी केला. संघाच्या संस्थापक आणि विचारवंतांच्या लिखाणाचा संदर्भ देत संघाची अल्पसंख्याक आणि लोकशाहीविषयक भूमिका वेगळी असल्याचा दावा ओवैसी यांनी केला.ओवैसी यांनी आपल्या पोस्टमध्ये संघाच्या वैचारिक साहित्याचा दाखला देत मुस्लिम आणि ख्रिश्चन समाजाबाबत संघाच्या विचारसरणीत संशयाची भूमिका असल्याचा आरोप केला. विशेषतः एम. एस. गोळवलकर यांच्या लिखाणातील संदर्भ पुढे करत त्यांनी भागवतांनी संघाच्या ऐतिहासिक विचारधारेकडेही पाहावे, असे आवाहन केले.ओवैसींच्या या टीकेचा केंद्रबिंदू केवळ भागवतांचे विधान नसून संघाच्या ऐतिहासिक विचारसरणी आणि सध्याच्या सार्वजनिक भूमिकेतील कथित अंतर हा आहे. भागवत आज हिंदू समाजाच्या व्यापक आणि समावेशक दृष्टिकोनाची मांडणी करत असतील, तर संघाच्या जुन्या साहित्याशी त्याचा मेळ कसा घालायचा, हा प्रश्न ओवैसी यांनी उपस्थित केला आहे.त्यामुळे या संपूर्ण वादाकडे केवळ दोन राजकीय नेत्यांमधील शाब्दिक संघर्ष म्हणून पाहणे पुरेसे ठरणार नाही. हिंदुत्व, राष्ट्रवाद, धार्मिक अल्पसंख्याकांचे स्थान आणि भारतीय लोकशाहीची संकल्पना या व्यापक मुद्द्यांवरून ही चर्चा पुढे जात आहे.दरम्यान, ओवैसी यांनी केलेल्या आरोपांवर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाकडून अधिकृत प्रतिक्रिया अद्याप समोर आलेली नसल्याचे या वृत्तातील माहितीनुसार स्पष्ट होते. त्यामुळे भागवतांच्या समावेशक हिंदुत्वाच्या भूमिकेचे संघाच्या पारंपरिक वैचारिक भूमिकेशी नेमके नाते काय, याबाबतची चर्चा आगामी काळातही सुरू राहण्याची शक्यता आहे.संपादकीय निष्कर्ष :मोहन भागवतांचे न्यूयॉर्कमधील विधान सामाजिक सलोखा आणि धार्मिक सहअस्तित्वाचा संदेश देणारे आहे, तर ओवैसींचा पलटवार संघाच्या ऐतिहासिक विचारसरणीच्या संदर्भातून या विधानाची कसोटी पाहणारा आहे. एका बाजूला वर्तमानातील समावेशकतेचा संदेश आणि दुसऱ्या बाजूला ऐतिहासिक वैचारिक भूमिकांचे दाखले—या दोन टोकांमध्ये भारतीय राजकारणातील हिंदुत्व आणि धर्मनिरपेक्षतेची जुनीच चर्चा पुन्हा ऐरणीवर आली आहे.