नागरिकांनीच सतर्क राहायचे, वैर पत्करायचे; मग ठाणेदारांच्या कर्तव्याचे काय?
स्टार भारत लाईव्ह एक्सप्रेस
प्रतिनिधी – शंकर शिवरकर
अंढेरा : अंढेरा पोलीस स्टेशनच्या हद्दीतील गावांमधील नागरिकांनी आपल्या घरासह शेतातील शेतीमाल आणि जनावरांच्या सुरक्षिततेसाठी सतर्क राहावे, संशयास्पद व्यक्ती आढळल्यास पोलिसांना माहिती द्यावी, असे आवाहन ठाणेदार रुपेश शक्करगे यांनी केले आहे. मात्र, नागरिकांनीच सतत सतर्क राहून संशयितांची माहिती गोळा करायची, त्यातून संभाव्य वैर पत्करायचे आणि पोलिसांना माहिती दिल्यानंतर माहिती देणाऱ्याची ओळख उघड होण्याची भीतीही बाळगायची, तर मग पोलीस स्टेशनची जबाबदारी नेमकी काय, असा सवाल उपस्थित होत आहे.
कायदा व सुव्यवस्था राखणे, गुन्हे रोखणे, संशयास्पद हालचालींवर लक्ष ठेवणे आणि नागरिकांना सुरक्षित वातावरण उपलब्ध करून देणे ही पोलिसांची मूलभूत कर्तव्ये आहेत. नागरिकांचे सहकार्य अपेक्षित असले तरी गुन्हे प्रतिबंधाची संपूर्ण जबाबदारी जनतेवर टाकून पोलिसांना आपली जबाबदारी झटकता येणार नाही. ठाणेदारांनी केवळ नागरिकांना सतर्कतेचे आवाहन करण्यापुरते मर्यादित न राहता आपल्या हद्दीत गुन्हे रोखण्यासाठी कोणत्या ठोस उपाययोजना केल्या आहेत, नियमित गस्त किती प्रभावी आहे आणि नागरिकांच्या तक्रारींवर किती तत्परतेने कार्यवाही केली जाते, याकडेही लक्ष देणे आवश्यक आहे.
विशेष म्हणजे, संशयास्पद व्यक्तींबाबत माहिती देणाऱ्या नागरिकांची ओळख सुरक्षित ठेवण्याची जबाबदारीही पोलिसांची आहे. नागरिकांनी माहिती द्यावी, पण त्यातून त्यांनाच वैयक्तिक वैराचा सामना करावा लागणार असेल, तर पोलिसांवरील विश्वास कसा टिकणार? माहितीदारांना सुरक्षिततेची हमी देणारी कार्यपद्धती आणि तक्रारींवर प्रभावी कारवाई यांद्वारे विश्वास निर्माण करणे ही ठाणेदारांची जबाबदारी आहे. नागरिकांनी सहकार्य करावे, अशी अपेक्षा ठेवताना त्यांना सुरक्षिततेचा विश्वास देण्याची जबाबदारीही पोलिसांनी पार पाडली पाहिजे.
कायद्याचे पालन सर्वसामान्य नागरिकांनी करावे, असा आग्रह धरणाऱ्या पोलीस प्रशासनानेही स्वतः नियमांचे पालन करणे अपेक्षित आहे. गणेश विसर्जनाच्या वेळी अंढेरा पोलीस स्टेशनच्या आवारात मोठ्या आवाजात डीजे वाजविण्यात आल्याचा मुद्दा याच संदर्भात उपस्थित केला जात आहे. या घटनेची वस्तुस्थिती पडताळून पाहणे आवश्यक असले, तरी ध्वनिप्रदूषणासंबंधीच्या नियमांची अंमलबजावणी करताना सर्वांसाठी समान निकष असणे गरजेचे आहे. नागरिकांना नियम शिकवायचे आणि त्याच नियमांच्या पालनाबाबत पोलिसांच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित व्हावेत, अशी परिस्थिती निर्माण होऊ द्यायची, हे प्रशासनाच्या विश्वासार्हतेला साजेसे नाही.
अंढेरा पोलीस स्टेशनच्या हद्दीतील मागील काळातील गुन्हेगारीचा आलेख वाढत आहे की कमी होत आहे, याची अधिकृत आकडेवारी समोर येणे आवश्यक आहे. ठाणेदार रुपेश शक्करगे यांच्या कार्यकाळातील गुन्ह्यांची संख्या, उघडकीस आलेल्या गुन्ह्यांचे प्रमाण, तपासाची प्रगती, प्रतिबंधात्मक कारवाई आणि नागरिकांच्या तक्रारींवरील प्रतिसाद या बाबींचा आढावा घेतल्याशिवाय त्यांच्या कार्यप्रणालीचे वस्तुनिष्ठ मूल्यमापन होऊ शकत नाही. मात्र, या प्रश्नांची उत्तरे देण्याची आणि आपल्या हद्दीतील सुरक्षिततेबाबत उत्तरदायित्व स्वीकारण्याची जबाबदारी ठाणेदारांचीच आहे.
नागरिकांनी सतर्क राहावे, हे सांगणे सोपे आहे; पण नागरिकांना निर्भयपणे जगता येईल, त्यांच्या घरांची, जनावरांची आणि शेतीमालाची सुरक्षितता राखण्यासाठी प्रभावी उपाययोजना करणे हे पोलिसांच्या कार्यक्षमतेचे खरे मोजमाप आहे. केवळ आवाहने करून कर्तव्यपूर्ती होत नाही. नियमित गस्त, गुन्हे प्रतिबंध, माहितीदारांची सुरक्षितता आणि तक्रारींवरील तत्पर कार्यवाही यातूनच ठाणेदारांच्या कामाची परिणामकारकता दिसून येते. त्यामुळे अंढेरा पोलीस स्टेशनच्या हद्दीतील गुन्हेगारीची सद्यस्थिती, प्रतिबंधात्मक उपाययोजना आणि ठाणेदारांच्या कार्यकाळातील कामगिरी यांचा अधिकृत आकडेवारीच्या आधारे आढावा घेण्याची गरज आहे. नागरिकांनीच सतर्क राहायचे, धोका पत्करायचा आणि पोलिसांनी केवळ आवाहने करायची, अशी अपेक्षा निश्चितच योग्य ठरू शकत नाही.
“नागरिकांनी सतर्क राहून संशयास्पद हालचालींची माहिती पोलिसांना द्यावी. पोलीस पाटलांनीही संशयित व्यक्तींबाबत माहिती द्यावी, तसेच ग्रामपंचायतींनी सीसीटीव्ही कॅमेरे बसविण्यासाठी पुढाकार घ्यावा.”
— रुपेश शक्करगे, ठाणेदार, अंढेरा पोलीस ठाणे
“गुन्हे रोखण्याची जबाबदारी नागरिक, पोलीस पाटील आणि ग्रामपंचायतींवर टाकताना पोलिसांच्या स्वतःच्या कर्तव्यपालनाचाही विचार व्हायला हवा. अंढेरा पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत गुन्हे रोखण्यासाठी पोलिसांकडून कोणत्या ठोस उपाययोजना केल्या जात आहेत?”
— सजग नागरिक, अंढेरा
